Ο περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμος
Εγγραφή ορισμένων μισθώσεων
Τροποποιήσεις: 120(I)/2007, 121(I)/2007, 41(Ι)/2015, 67(I)/2016 +2
Πρωτογενής πηγή · 2026-09-17
▶Εμφάνιση περίληψηςΑπόκρυψη περίληψης
Εν συντομία
Όταν κάποιος ενοικιάζει (μισθώνει) ένα ακίνητο για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο νόμος απαιτεί την επίσημη καταγραφή αυτής της συμφωνίας στο Κτηματολόγιο προκειμένου να κατοχυρωθούν τα δικαιώματα του ενοικιαστή. Το ίδιο ισχύει και για ειδικές κατηγορίες μισθώσεων που αφορούν εκτοπισμένα πρόσωπα (πρόσφυγες) τα οποία διαμένουν σε κρατική ή τουρκοκυπριακή γη.
Τι ορίζει ο νόμος
- Υποχρέωση εγγραφής: Για να αποκτήσει ο ενοικιαστής «εμπράγματο δικαίωμα» (δηλαδή ισχυρή νομική εξασφάλιση) σε μίσθωση που διαρκεί πάνω από 15 χρόνια, η μίσθωση πρέπει απαραίτητα να εγγραφεί στο Κτηματολόγιο.
- Εξαιρέσεις για εκτοπισμένους: Συμβόλαια μίσθωσης μεταξύ της Κυβέρνησης ή του Κηδεμόνα Τουρκοκυπριακών Περιουσιών και εκτοπισμένων προσώπων για σκοπούς στέγασης ή αυτοστέγασης (σε κυβερνητικούς οικισμούς ή συνοικισμούς αυτοστέγασης) μπορούν να εγγράφονται στο Κτηματολόγιο ακόμη και αν η διάρκεια τους είναι μικρότερη από 15 έτη (π.χ. όσο διαρκεί η έκρυθμη κατάσταση λόγω της εισβολής).
- Οικονομικές διευκολύνσεις προσφύγων: Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις στέγασης εκτοπισμένων σε κρατική ή τουρκοκυπριακή γη, δεν εισπράττεται ενοίκιο, δεν απαιτούνται τέλη εγγραφής ή χαρτοσήμανσης, ενώ σε περίπτωση θανάτου του πρόσφυγα που έχτισε κατοικία σε τουρκοκυπριακή γη, το δικαίωμα μίσθωσης κληρονομείται.
- Διαδικασία εγγραφής: Για να γίνει η εγγραφή στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο, πρέπει να παρουσιαστούν:
- Πιστοποιημένο αντίγραφο του συμβολαίου με τις υπογραφές των δύο πλευρών.
- Το πιστοποιητικό εγγραφής του ακινήτου (εκτός αν πρόκειται για κρατική ή τουρκοκυπριακή γη για στέγαση προσφύγων).
- Χωρομετρικό σχέδιο, εάν ενοικιάζεται μόνο ένα μέρος του ακινήτου.
- Πότε απαγορεύεται η εγγραφή: Η εγγραφή δεν γίνεται αν:
- Το συμβόλαιο δεν είναι έγκυρο ή δεν αναφέρει ρητά ότι θα εγγραφεί στο Κτηματολόγιο.
- Το ακίνητο δεν είναι εγγεγραμμένο στο όνομα του ιδιοκτήτη.
- Ενοικιάζεται μερίδιο (μερίδα) χωρίς τη συμμετοχή των υπόλοιπων συνιδιοκτητών.
- Το ακίνητο έχει βάρη (π.χ. υποθήκη), εκτός αν δώσει γραπτή συγκατάθεση ο δανειστής/εγγυητής.
- Δεν υπάρχουν ξεκάθαρες ημερομηνίες έναρξης και λήξης (δεν επιτρέπεται η ανανέωση στο άπειρο).
- Δεν έχουν πληρωθεί τα απαραίτητα τέλη (όπου αυτά απαιτούνται).
Στην πράξη
- Αν είστε ενοικιαστής για πάνω από 15 χρόνια: Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι στο συμβόλαιό σας αναγράφεται ρητά η πρόνοια για εγγραφή της μίσθωσης στο Κτηματολόγιο και να προχωρήσετε στην εγγραφή αυτή, ώστε να είστε πλήρως εξασφαλισμένοι νομικά.
- Αν είστε εκτοπισμένος (πρόσφυγας) με παραχωρητήριο/μίσθωση: Έχετε το δικαίωμα να εγγράψετε τη μίσθωση της κατοικίας σας στο Κτηματολόγιο χωρίς να πληρώσετε τέλη εγγραφής, χαρτόσημα ή ενοίκιο (υπό τις προϋποθέσεις του νόμου). Επίσης, αν έχετε ανεγείρει μόνοι σας κατοικία σε τουρκοκυπριακή γη, το δικαίωμα αυτό μεταβιβάζεται στους κληρονόμους σας μετά τον θάνατό σας.
- Αν το ακίνητο έχει υποθήκη: Πριν προχωρήσετε σε μακροχρόνια ενοικίαση, ο ιδιοκτήτης πρέπει να εξασφαλίσει τη γραπτή συγκατάθεση της τράπεζας που έχει την υποθήκη, αλλιώς το Κτηματολόγιο θα απορρίψει την εγγραφή.
▶Εμφάνιση πλήρους κειμένουΑπόκρυψη πλήρους κειμένου
1. Όταν ακίνητη ιδιοκτησία εκμισθώνεται για περίοδο που υπερβαίνει τα δεκαπέντε έτη, κανένα εμπράγματο δικαίωμα δεν αποκτάται με τη μίσθωση εκτός αν, τηρουμένων των διατάξεων του Μέρους αυτού, αυτή εγγραφεί σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου αυτού: Νοείται ότι, σύμβαση μίσθωσης κρατικής ιδιοκτησίας μεταξύ της Κυβέρνησης ως ιδιοκτήτη και εκμισθωτή και σύμβαση μίσθωσης τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας μεταξύ του Κηδεμόνα ως εκμισθωτή και εκτοπισθέντος προσώπου ως μισθωτή για σκοπούς στέγασής του, καθώς και σύμβαση μίσθωσης τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ του Κηδεμόνα ως εκμισθωτή και εκτοπισθέντος προσώπου το οποίο βρισκόταν εν ζωή κατά ή μετά την 7η Απριλίου 2006 ως μισθωτή για σκοπούς στέγασής του και οι οποίες αφορούν οικιστική μονάδα η οποία οικοδομήθηκε σε κυβερνητικό οικισμό και σύμβαση μίσθωσης κρατικής ιδιοκτησίας μεταξύ της Κυβέρνησης ως ιδιοκτήτη και εκμισθωτή και σύμβαση μίσθωσης τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας μεταξύ του Κηδεμόνα ως εκμισθωτή, καθώς και σύμβαση μίσθωσης τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας μεταξύ του Κηδεμόνα ως εκμισθωτή και εκτοπισθέντος προσώπου το οποίο απεβίωσε μετά την 20ή Ιουλίου 1974, ως μισθωτή, για σκοπούς αυτοστέγασής του, και οι οποίες αφορούν οικιστική μονάδα η οποία οικοδομήθηκε σε συνοικισμό αυτοστέγασης, είτε υφιστάμενη μεμονωμένη κατοικία η οποία είχε ανεγερθεί από εκτοπισθέν πρόσωπο σε τουρκοκυπριακή ή κρατική γη κατά τη διάρκεια της έκρυθμης, συνεπεία της τουρκικής εισβολής κατάστασης και μέχρι το έτος 1980, δύναται να εγγράφονται, έστω και αν η περίοδος εκμίσθωσης όπως καθορίζεται δεν υπερβαίνει τα δεκαπέντε (15) έτη, αλλά καθορίζεται ότι θα διαρκεί καθ’ όλη την περίοδο της έκρυθμης, συνεπεία της τουρκικής εισβολής, κατάστασης και μέχρι την επιστροφή του μισθωτή στον τόπο απ’ όπου αυτός εκτοπίσθηκε ή στον τόπο της καταγωγής του, σε περίπτωση που ο μισθωτής γεννήθηκε μετά την τουρκική εισβολή: Νοείται περαιτέρω ότι, σε περίπτωση σύμβασης μίσθωσης κρατικής ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ της κυβέρνησης, ως ιδιοκτήτη, εκμισθωτή, και εκτοπισθέντος προσώπου, ως μισθωτή, για σκοπούς στέγασης ή αυτοστέγασής του, ο οποίος βρισκόταν στη ζωή κατά ή μετά την 7 η Απριλίου 2006 και η σύμβαση μίσθωσης αφορά οικιστική μονάδα που οικοδομήθηκε σε κυβερνητικό οικισμό, και ο οποίος βρισκόταν στη ζωή μετά την 20ή Ιουλίου 1974 και η σύμβαση μίσθωσης αφορά οικιστική μονάδα που οικοδομήθηκε σε συνοικισμό αυτοστέγασης, μερικώς σε γη κρατική ιδιοκτησίας και μερικώς σε γη τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας, το προβλεπόμενο μίσθωμα δεν θα εισπράττεται ούτε θα θεωρείται ότι οφείλεται: Νοείται έτι περαιτέρω ότι, σε περίπτωση θανάτου του εκτοπισθέντος προσώπου το οποίο ανήγειρε μεμονωμένη κατοικία σε τουρκοκυπριακή γη, το δικαίωμα μίσθωσης για την οικιστική μονάδα που κατείχε κατά την ημερομηνία του θανάτου του αποτελεί αντικείμενο κληρονομικής διαδοχής.
2. Για εγγραφή μίσθωσης δυνάμει του άρθρου αυτού προσάγονται στο αρμόδιο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο-
α) Αντίγραφο της σύμβασης αυτής το οποίο φέρει τις υπογραφές του εκμισθωτή και του μισθωτή και τη νενομισμένη πιστοποίηση της αυθεντικότητας αυτών ·
β) το πιστοποιητικό εγγραφής της εκμισθούμενης ακίνητης ιδιοκτησίας ή τουρκοκυπριακής ιδιοκτησίας για σκοπούς στέγασης ή αυτοστέγασης εκτοπισθέντων προσώπων, όπως οι συμβάσεις μίσθωσης που αναφέρονται στην επιφύλαξη του εδαφίου του άρθρου αυτού ή πιστοποιητικό έρευνας στο που αποδεικνύει την εγγραφή αυτή: Νοείται ότι κανένα τέτοιο πιστοποιητικό δεν απαιτείται να προσαχθεί σε περίπτωση εκμίσθωσης κρατικής ακίνητης ιδιοκτησίας ή τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας, για σκοπούς στέγασης ή αυτοστέγασης εκτοπισθέντος προσώπου·
γ) αν εκμισθώνεται τμήμα μόνο ακίνητης ιδιοκτησίας, χωρομετρικό σχέδιο το οποίο εκδίδεται από το Διευθυντή με την καταβολή του νενομισμένου δικαιώματος και το οποίο δείχνει την ιδιοκτησία που εκμισθώνεται· και
δ) κάθε άλλο έγγραφο ή στοιχείο το οποίο ήθελε εύλογα απαιτηθεί από το Διευθυντή.
3. Τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου , ο φροντίζει όπως, με την προσαγωγή των εγγράφων που αναφέρονται στο εδάφιο και αφού ειδοποιηθεί γι' αυτό ο άλλος από τους συμβαλλόμενους, διενεργηθεί εγγραφή των καθορισμένων στοιχείων σε βιβλίο που τηρείται για το σκοπό αυτό (το οποίο στο εξής στο Μέρος αυτό θα αναφέρεται ως "Μητρώο Εγγραφής Μισθώσεων") και εκδοθεί πιστοποιητικό της εγγραφής της μίσθωσης στον καθορισμένο τύπο και, εκτός της περίπτωσης μίσθωσης μη εγγεγραμμένης κρατικής ακίνητης ιδιοκτησίας καθώς και μη εγγεγραμμένης τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας που εκμισθώνεται από τον Κηδεμόνα για σκοπούς στέγασης ή αυτοστέγασης εκτοπισθέντων προσώπων, όπως αναφορά στην εγγραφή που έγινε με τον τρόπο αυτό σημειωθεί έναντι της οικείας εγγραφής της ακίνητης ιδιοκτησίας στο και, όταν, τούτο είναι δυνατό, επί του οικείου πιστοποιητικού εγγραφής της ακίνητης ιδιοκτησίας.
4. Καμιά μίσθωση δεν εγγράφεται βάσει του εδαφίου -
(α) αν η σύμβαση της μίσθωσης δεν είναι έγκυρη σύμβαση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου (1) του περί Συμβάσεων Νόμου·
β) αν η σύμβαση της μίσθωσης δεν προβλέπει ρητά για εγγραφή της μίσθωσης βάσει του άρθρου αυτού·
γ) εκτός στην περίπτωση εκμίσθωσης κρατικής ακίνητης ιδιοκτησίας, ή τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας που εκμισθώνεται όπως αναφέρεται στην πρώτη επιφύλαξη του εδαφίου του άρθρου αυτού, αν η ακίνητη ιδιοκτησία που εκμισθώνεται δεν είναι εγγεγραμμένη στο Κτηματολογικό Μητρώο στο όνομα του εκμισθωτή κατά την ημερομηνία της προσαγωγής των εγγράφων που αναφέρονται στο εδάφιο στο Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο ·
δ) αν εκμισθώνεται τμήμα μόνο ακίνητης ιδιοκτησίας και η εκμίσθωση αυτή συνεπάγεται τεμαχισμό της ακίνητης αυτής ιδιοκτησίας κατά τρόπο που δεν συνάδει, τηρουμένων των αναλογιών, με τις διατάξεις του άρθρου ή/και με τις πρόνοιες του περί Ρύθμισης Οδών και Οικοδομών Νόμου, ανάλογα με την περίπτωση: Νοείται ότι οι πρόνοιες της παρούσας παραγράφου δεν εφαρμόζονται στις περιπτώσεις σύμβασης μίσθωσης κρατικής ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ της κυβέρνησης, ως ιδιοκτήτη εκμισθωτή ή σύμβασης μίσθωσης τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ του Κηδεμόνα, ως εκμισθωτή, και εκτοπισθέντος προσώπου, ως μισθωτή, για σκοπούς στέγασης ή αυτοστέγασής του·
ε) αν η ακίνητη ιδιοκτησία που εκμισθώνεται συνίσταται σε κατ' εξ αδιαιρέτου ιδανική μερίδα και οι εγγεγραμμένοι κύριοι των άλλων μερίδων στην ίδια ιδιοκτησία δεν μετέχουν ως εκμισθωτές της ίδιας σύμβασης μισθώσεως, εκτός αν κάθε τέτοια μερίδα υπολειπόμενη του ακέραιου ανήκει κατά κυριότητα στο μισθωτή και είναι εγγεγραμμένη στο όνομα του·
στ) αν ο εκμισθωτής τελεί υπό απαγόρευση: Νοείται ότι καμιά από τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στην παράγραφο αυτή δεν επηρεάζει τις εξουσίες οποιουδήποτε προσώπου εξουσιοδοτημένου, βάσει ή δυνάμει των διατάξεων οποιουδήποτε εκάστοτε σε ισχύ νόμου, όπως εκμισθώνει ακίνητη ιδιοκτησία εγγεγραμμένη στο όνομα προσώπου που τελεί υπό απαγόρευση·
ζ) αν η ακίνητη ιδιοκτησία που εκμισθώνεται υπόκειται σε εμπράγματο βάρος, εκτός αν προσαχθεί η έγγραφη συγκατάθεση του προσώπου προς όφελος του οποίου επενεργεί το εμπράγματο αυτό βάρος, και αν αυτό είναι υποθήκη και του τυχόν εγγυητή: Νοείται ότι στις περιπτώσεις εκμίσθωσης τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας, σύμφωνα με την πρώτη επιφύλαξη του εδαφίου του άρθρου αυτού, η συγκατάθεση θα δίνεται από τον Κηδεμόνα.
η) αν στη σύμβαση μισθώσεως δεν προβλέπονται ορισμένες ημερομηνίες έναρξης (άμεσης ή σε οποιοδήποτε μεταγενέστερο χρόνο από την ημερομηνία υπογραφής της σχετικής σύμβασης ή υπό την αίρεση της επέλευσης ορισμένου γεγονότος) και λήξης της περιόδου μίσθωσης, έστω και αν η λήξη αυτή τελεί υπό την αίρεση της επέλευσης ορισμένου γεγονότος, νοουμένου ότι δύναται να διαλαμβάνεται σε αυτή πρόβλεψη για ανανέωση της μίσθωσης για περαιτέρω περίοδο ή περιόδους που ορίζονται σαφώς, χωρίς όμως δυνατότητα ανανεώσεων επ' άπειρο ·
θ) αν δεν καταβληθούν τα νενομισμένα τέλη και δικαιώματα εγγραφής της μίσθωσης και έκδοσης του οικείου πιστοποιητικού εγγραφής αυτής εκτός των περιπτώσεων των μισθώσεων ακίνητης ιδιοκτησίας που δύνανται να εγγράφονται σύμφωνα με την πρώτη επιφύλαξη του εδαφίου του άρθρου αυτού για τις οποίες δεν θα καταβάλλονται δικαιώματα εγγραφής: Νοείται ότι η απαλλαγή από τα δικαιώματα εγγραφής που αναφέρεται στην παράγραφο αυτή, περιλαμβάνει τόσο τα δικαιώματα εγγραφής της σύμβασης μίσθωσης, όσο και τα δικαιώματα για την έκδοση πιστοποιητικού εγγραφής της σύμβασης μίσθωσης και του σχετικού κτηματολογικού σχεδίου, εκεί όπου τούτο απαιτείται.
ι) αν κατά την ημερομηνία της υποβολής της αίτησης για εγγραφή της μίσθωσης, η περίοδος της μίσθωσης αυτής που δεν εξέπνευσε ακόμα μαζί με τις τυχόν σαφώς προβλεπόμενες στη σχετική σύμβαση περαιτέρω περιόδους ή περίοδο ανανέωσης ή παράτασης της σύμβασης δεν υπερβαίνει τα δεκαπέντε έτη: Νοείται ότι μίσθωση ακίνητης ιδιοκτησίας, όπως αναφέρεται στην πρώτη επιφύλαξη του εδαφίου του άρθρου αυτού, δύναται να εγγράφεται, έστω και αν η περίοδος που δεν εξέπνευσε δεν υπερβαίνει τα 15 έτη.
5. Κάθε σύμβαση μίσθωσης κρατικής ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ της Κυβέρνησης, ως ιδιοκτήτη, εκμισθωτή ή σύμβαση μίσθωσης τουρκοκυπριακής ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ του Κηδεμόνα, ως εκμισθωτή, και εκτοπισθέντος προσώπου, ως μισθωτή για σκοπούς στέγασης ή αυτοστέγασής του, θεωρείται, σ’ ό,τι αφορά την υποβολή της για σκοπούς εγγραφής της, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος Μέρους, ως μη υποκείμενη σε χαρτοσήμανση δυνάμει του περί Χαρτοσήμων Νόμου.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν νομική συμβουλή. Ελέγχετε την πρωτογενή πηγή και απευθυνθείτε σε δικηγόρο εάν χρειάζεται.