Ο περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμος
Διατάξεις ως προς κοινοτική ιδιοκτησία
Πρωτογενής πηγή · 2026-09-17
▶Εμφάνιση περίληψηςΑπόκρυψη περίληψης
Εν συντομία
Σε πολλές περιοχές της Κύπρου (πόλεις, χωριά ή ενορίες) υπάρχει ακίνητη ιδιοκτησία η οποία, βάσει νόμου ή εθίμου, ανήκει και χρησιμοποιείται από κοινού από τους κατοίκους της συγκεκριμένης περιοχής. Αυτή η γη ονομάζεται «κοινοτική ιδιοκτησία». Το νομικό πλαίσιο ρυθμίζει τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι μπορούν να εκμεταλλεύονται αυτή την περιουσία, πότε απαγορεύεται η ατομική ιδιοποίηση, καθώς και τις διαδικασίες αλλαγής της χρήσης της ή της αφαίρεσης του κοινοτικού της χαρακτήρα για δημόσιους σκοπούς.
Τι ορίζει ο νόμος
Ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για τη διαχείριση της κοινοτικής ιδιοκτησίας:
- Αποκλειστικό δικαίωμα: Μόνο οι κάτοικοι της συγκεκριμένης πόλης, χωριού ή ενορίας έχουν το δικαίωμα να κατέχουν και να εκμεταλλεύονται (καρπούνται) την κοινοτική γη, σύμφωνα πάντα με τους όρους που ορίζει ο νόμος ή το έθιμο. Αποκλείεται οποιοδήποτε πρόσωπο δεν είναι κάτοικος της περιοχής.
- Απαγόρευση ατομικής ιδιοκτησίας: Κανένα άτομο δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποκτήσει προσωπικό ή αποκλειστικό δικαίωμα (ιδιοκτησία) πάνω σε ολόκληρη ή σε μέρος της κοινοτικής γης.
- Αφαίρεση κοινοτικού χαρακτήρα για δημόσιο σκοπό: Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί, με δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, να αποφασίσει ότι μια έκταση παύει να είναι κοινοτική, εάν αυτή χρειάζεται για συγκεκριμένους σκοπούς (όπως δημιουργία χωριού/ενορίας, εγγειοβελτίωση, προστασία του εδάφους, μεταλλεία ή έργα δημόσιας ωφέλειας). Σε αυτή την περίπτωση, η κοινότητα αποζημιώνεται είτε με άλλη κρατική γη ίσης αξίας (αν υπάρχει διαθέσιμη) είτε με χρηματικό ποσό ίσο με την αξία της γης, το οποίο καθορίζεται από τον Διευθυντή και διατίθεται προς όφελος της κοινότητας.
- Αλλαγή χρήσης μετά από αίτημα των κατοίκων: Εάν η κοινοτική γη προορίζεται για μια συγκεκριμένη χρήση η οποία πλέον δεν εξυπηρετεί το συμφέρον της κοινότητας, τουλάχιστον τα δύο τρίτα (2/3) των κατοίκων που έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους μπορούν να υποβάλουν αίτηση στο Υπουργικό Συμβούλιο. Το Υπουργικό Συμβούλιο μπορεί τότε να τερματίσει τη χρήση αυτή, να την αντικαταστήσει με άλλη ή να διαθέσει τη γη με άλλο τρόπο, με την προϋπόθεση ότι η νέα χρήση ή τα έσοδα από τη διάθεση θα αξιοποιηθούν αποκλειστικά προς όφελος της συγκεκριμένης κοινότητας.
Στην πράξη
- Ως κάτοικος της κοινότητας: Έχετε το δικαίωμα, μαζί με τους συνδημότες ή συγχωριανούς σας, να χρησιμοποιείτε και να επωφελείστε από την κοινοτική περιουσία. Κανένας τρίτος εκτός της κοινότητάς σας δεν έχει δικαίωμα χρήσης της.
- Περιορισμός ιδιοποίησης: Δεν μπορείτε να διεκδικήσετε ή να αγοράσετε ως προσωπική σας περιουσία κανένα τμήμα της κοινοτικής γης, καθώς ο νόμος απαγορεύει αυστηρά την ατομική ιδιοκτησία επί αυτής.
- Συλλογική λήψη αποφάσεων: Εάν θεωρείτε ότι η κοινοτική γη χρησιμοποιείται για σκοπό που δεν ωφελεί πλέον την περιοχή σας, μπορείτε μαζί με τους υπόλοιπους ενήλικους κατοίκους (απαιτείται πλειοψηφία τουλάχιστον 2/3) να ζητήσετε επίσημα από το κράτος την αλλαγή της χρήσης της ή την αξιοποίησή της με τρόπο που θα φέρει όφελος στην κοινότητά σας.
- Εξασφάλιση αποζημίωσης: Σε περίπτωση που το κράτος χρειαστεί τη γη αυτή για δημόσια έργα ή άλλους εγκεκριμένους σκοπούς, η κοινότητά σας δεν χάνει την περιουσία της χωρίς αντάλλαγμα· δικαιούται είτε άλλη αντίστοιχη γη είτε χρηματική αποζημίωση που θα χρησιμοποιηθεί για το καλό της περιοχής σας.
▶Εμφάνιση πλήρους κειμένουΑπόκρυψη πλήρους κειμένου
Όταν με νόμο ή έθιμο ακίνητη ιδιοκτησία (η οποία στο νόμο αυτό θα αναφέρεται ως "η κοινοτική ιδιοκτησία") τυγχάνει κατοχής ή κάρπωσης κοινοτικά από οποιαδήποτε πόλη, χωριό ή ενορία, ισχύουν οι ακόλουθες διατάξεις, δηλαδή-
α) Οι κάτοικοι της πόλης αυτής, χωριού ή ενορίας έχουν από κοινού κατ' αποκλεισμό κάθε προσώπου που δεν είναι κάτοικος αυτών, το δικαίωμα να κατέχουν ή να καρπούνται την κοινοτική ιδιοκτησία τηρουμένων οποιωνδήποτε όρων δυνάμει των οποίων η κοινοτική ιδιοκτησία τυγχάνει κατοχής ή κάρπωσης με νόμο ή έθιμο ·
β) κανένα πρόσωπο δεν κατέχει ή αποκτά κατά οποιοδήποτε χρόνο ατομικό ή αποκλειστικό δικαίωμα επί της κοινοτικής ιδιοκτησίας ή οποιουδήποτε μέρους αυτής -
γ) όταν η κοινοτική ιδιοκτησία ή οποιοδήποτε μέρος αυτής απαιτείται για οποιοδήποτε από τους ακόλουθους σκοπούς, δηλαδή-
i) τη δημιουργία χωριού ή ενορίας ·
ii) εγγειοβελτίωση·
iii) διατήρηση του εδάφους ·
iv) μεταλλευτική εκμετάλλευση
ν) έργο δημόσιας ωφέλειας · το Υπουργικό Συμβούλιο δύναται με γνωστοποίηση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, να κηρύξει ότι η ιδιοκτησία αυτή ή μέρος αυτής θα πάψει να αποτελεί κοινοτική ιδιοκτησία: Νοείται ότι σε κάθε τέτοια περίπτωση ιδιοκτησία της Δημοκρατίας ίσης ωφέλειας όπως η κοινοτική ιδιοκτησία, αν υπάρχει διαθέσιμη, θα εκχωρείται προς αντικατάσταση αυτής ή, αν δεν υπάρχει διαθέσιμη ιδιοκτησία της Δημοκρατίας, ποσό ίσο με την αξία της κοινοτικής ιδιοκτησίας, ως ήθελε καθοριστεί από το Διευθυντή, θα παραχωρείται και διατίθεται προς όφελος της πόλης αυτής, χωριού ή ενορίας.
δ) όταν με νόμο ή έθιμο η κοινοτική ιδιοκτησία τυγχάνει κατοχής ή κάρπωσης από οποιαδήποτε πόλη, χωριό ή ενορία για συγκεκριμένη χρήση, το Υπουργικό Συμβούλιο δύναται, με αίτηση των δύο τρίτων τουλάχιστο των κατοίκων της πόλης αυτής, χωριού ή ενορίας, οι οποίοι συμπλήρωσαν το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας τους, και αφού ικανοποιηθεί ότι η χρήση αυτή δεν είναι πλέον προς το συμφέρον της πόλης αυτής, χωριού ή ενορίας, να τερματίσει τη χρήση αυτή και είτε να υποκαταστήσει αυτήν με άλλη χρήση ή να διαθέσει την ιδιοκτησία με τον τρόπο που ήθελε θεωρήσει σκόπιμο: Νοείται ότι οποιαδήποτε τέτοια υπαλλακτική χρήση ή το προϊόν οποιασδήποτε τέτοιας διάθεσης είναι ή διατίθεται προς όφελος της πόλης αυτής, χωριού ή ενορίας.
Οι πληροφορίες έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν νομική συμβουλή. Ελέγχετε την πρωτογενή πηγή και απευθυνθείτε σε δικηγόρο εάν χρειάζεται.